bim چیست؟

اصطلاح مدلسازی اطلاعات ساختمان یا BIM از مباحثی است که امروزه فعالین صنعت ساخت با آن روبرو میشوند، گسترش پرشتاب این روش فرایندهای کاری تمامی فعالین صنعت ساخت را تحت الشعاع قرار داده وتحولی در آن ایجاد مینماید. در این نوشتار به تفصیل بررسی خواهیم کرد که BIM چیست ؟ مدلسازی اطلاعات ساختمان یا BIM (با تلفظ صحیح بیم – تلفظ “بی آی ام” اشتباه بوده و تنها در ایران شنیده میشود -) از اوایل سال ۲۰۰۰ همگام با پیشرفتهای تکنولوژیک و دیجیتال به تدریج در صنعت ساخت کشورهای توسعه یافته به صورت جدی مطرح گردیده و از آن زمان با پیشرفتی پرشتاب و روزافزون در تمام دنیا گسترش یافته است.

با توجه به اینکه در ایران نیز به تدریج جامعه حرفه ای در حال حرکت به سمت این متدولوژی نوین بوده که این روند در سالهای اخیر از کارفرمایان و مهندسین مشاور بزرگ و در برخی پروژه های شاخص (در بخش خصوصی) شتاب بیشتری گرفته است ( هرچند در سطح محدود) و نظر  به برداشتهای متفاوتی که در تبیین این متدولوژی وجود دارد، در نوشتار حاضر این مهم توسط مشاورین تخصصی OCPM به تفصیل مورد بررسی قرار گرفته است که با توجه به تکمیل و توسعه مستمر این نوشتار ، تلاش گردیده است که مرجعی مفید در این خصوص ارائه شود.

محتویات این نوشتار:

مقدمه   BIM چیست ؟  ملازمات BIM   فیلم معرفی  کاربردهای BIM   نرم افزارهای BIM  روبوت متره و برآورد BIMKAR

مدیریت اطلاعات مدل با IPlus

// آخرین به روزرسانی-  مرداد ۹۵: اولین سمینار حرفه ای BIM در ایران با حضور نمایندگانی از شرکتهای مهندسی مشاور و پیمانکار تراز اول ایران با محوریت روبوت متره و برآورد بیمکار در تاریخ ۱۳ مردادماه در تهران برگزار گردید.  اطلاعات بیشتر… //

============================================================

متدولوژی مدل سازی اطلاعات ساختمان با توجه به مزایای چشمگیر خود نسبت به روش سنتی هم اکنون به روشی غالب و همه گیر در بسیاری از کشورهای دنیا و حتی خاورمیانه تبدیل شده است که در آینده ای نه چندان دور تبدیل به بخشی تفکیک ناپذیر از این صنعت خواهد شد. برخی نسبت BIM به روش سنتی CAD را مشابه نسبت روش CAD به روش ترسیم دستی نقشه ها میدانند، هرچند که BIM با توجه به فرایندهای ملازم با خود چیزی به مراتب بیشتر از این خواهد بود. مفهوم BIM را به هیچ عنوان نمیتوان معادل با نقشه های سه بعدی –  BM – در نظر گرفت و بخش – I – آن یعنی اطلاعات در کنار فرایندهای مربوطه از اهمیت به مراتب بیشتر و حیاتی تری برخوردار است، ضمن آنکه کاربردهای مدل سازی اطلاعات ساختمان در تمامی چرخه حیات پروژه است نه صرفا زمان طراحی.

BIM چیست
تولید و تکمیل روزافزون اطلاعات متناظر با مدل در تمامی جرخه حیات پروژه با استفاده از ابزارهای یکپارچه از فلسفه های اساسی BIM به شماره میرود

ظهور BIM تحولاتی در نظام آموزشی مهندسی در بخشهای مختلف علی الخصوص عمران و معماری را در پی دارد که این امر هم اکنون به تدریج از محافل آکادمیک کشورهای پیشرو در حال تحقق است و به تبع آن در سطح جهان گسترش خواهد یافت. (کتاب BIM چارچوبی برای طراحی سازه – ۲۰۱۵- O.Nawari).

 اما BIM چیست ؟ BIM را میتوان مخفف هر دو عبارت مدل اطلاعاتی ساختمان Building information model یا مدلسازی اطلاعات ساختمان building information modelling در نظر گرفت. اما در استانداردها بیشتر مدل اطلاعاتی ساختمان مد نظر قرار گرفته است. با توجه به گستردگی کاربرد این روش، تعاریف متعددی مطرح شده است، اما طبق تعریف استاندارد ملی آمریکا، مدل اطلاعاتی ساختمان Building Information Model یا BIM به این ترتیب تعریف شده است:

BIM یک ماکت دیجیتال جامع از وضعیت فیزیکی و نیز مشخصات فنی یک ساختمان میباشد. BIM ( مدل اطلاعاتی ساختمان ) یک مرجع مشترک از اطلاعات مرتبط با ساختمان را ایجاد میکند که مبنا و مرجعی قابل اطمینان برای تصمیم سازیها در تمامی چرخه حیات پروژه میباشد، از زمان طراحی مفهومی تا زمان بازسازی و حتی تخریب آن پروژه.

BIM چیست
BIM ماکتی دیجیتال و غنی از اطلاعات را برای استفاده در تمامی چرخه حیات پروژه فراهم میکند، مرجعیت این مدل در تمامی فرایندها اساسی ترین اصل BIM میباشد.

 

مدلسازی اطلاعات ساختمان به عنوان ابزاری برای دستیابی به “ساخت و ساز ناب” (Lean Construction) مطرح گردیده که به نوعی میتوان ظهور آنرا در همین راستا ارزیابی نمود. این رویکرد با هدف حذف پرت (Waste) از فرایندهای صنعت ساخت به تبع از دیگر صنایع در حال گسترش میباشد، آرایش قراردادی نوین IPD نیز به عنوان ابزاری در راستای دستیابی به این هدف مطرح و گردیده و در حال گسترش میباشد.

ساخت و ساز ناب
صنعت ساخت از لحاظ وجود پرت (هدررفت) منابع (شامل مصالح، نیروی انسانی، انرژی و …) وضعیت بسیار نامطلوبی را نسبت به صنایع تولیدی دارد – در نمودار فوق مشاهده میشود که در حالیکه ۶۲% فرایند تولید را اقدامات مولد تشکیل میدهند این عدد در صنعت ساخت تنها ۱۰% بوده و ۵۷% پرت و ۳۳% اقدامات پشتیبانی میباشد.  اصلاح این وضع فلسفه ایده ساخت و ساز ناب را تشکیل میدهد.

 

//// به روزرسانی: جهت دانلود فیلم آموزش BIM (در برگیرنده حوزه های مختلف به کارگیری) به اینجا مراجعه فرمایید. برای اطلاع از برنامه آموزشی مرتبط در دانشگاه پارس به اینجا مراجعه فرمایید.///

یکی از اصول اساسی BIM ایجاد هماهنگی و همکاری میان تمامی عوامل درگیر در پروژه در تمامی چرخه حیات آن میباشد تا از این طریق بتوان اطلاعات مورد نیاز را تکمیل، استخراج، بهنگام سازی و یا ویرایش نمود و در هر زمان بتوان از آن برای پشتیبانی تمامی فرایندها استفاده کرد. به منظور امکان تبادل مدل میان عوامل مختلف و در مراحل مختلف تکامل آن، استفاده از مفاهیم و زیرساختهایی حیاتی از قبیل سطوح توسعه LOD و برنامه اجرایی BIM ضروری خواهد بود.

تعاریف سطوح توسعه LOD

تعاریف سطوح توسعه LOD
تعاریف سطوح توسعه LOD ابزاری ضروری در تبادل مدلها

BIM یکسری خصوصیاتی را مطابق استاندارد با خود به همراه دارد که شامل موارد ذیل میباشد :

– یک ماکت یا نمونه دیجیتال از پروژه است که قابل به اشتراک گذاری با تمامی عوامل میباشد.

– اطلاعات و مدلهای BIM باید قابل تبادل میان نرم افزارهای مختلف باشند  که این تبادل بر مبنای استانداردهای طراحی شده برای ساختار آن انجام میگیرد.

(دریافت pdf بخشی از کتاب  bim تحول صنعت ساخت در هزاره سوم)

BIM چیست ؟
یکی از کاربردهای اساسی BIM در بهینه سازی و افزایش قابلیت ساخت (Constructability) در مرحله طراحی ها میباشد و شروع فرایند BIM هرچه زودتر در چرخه حیات پروژه اتفاق بیفتد سودمندتر خواهد بود.

 

=========================== BIM چیست ؟ =================================

علاوه بر این از لحاظ عملی BIM مراتبی را با خود در بردارد که برخی از آنها به شرح ذیل است:

– BIM ابزاری برای مدیریت اطلاعات است، این اطلاعات در طول چرخه حیات پروژه متناسبا توسط تمامی عوامل تولید میشود و در اختیار افراد مرتبط قرار میگیرد. اطلاعات صحیح، در زمان صحیح در اختیار افراد صحیح قرار داده میشود. “اطلاعات” مهمترین عنصر و پایه مدلهای BIM را تشکیل میدهد و بعضا از BIM به عنوان “ساختاردهی اطلاعات” یاد میشود. اطلاعات مرتبط با هر المان بر اساس استانداردها تعیین و در فازهای پیشرفت پروژه با همکاری تمامی عوامل مختلف تکمیل میشود. ( ویدئوی زیر که توسط موسسه ملی BIM انگلستان تهیه شده است را مشاهده فرمایید.)

– BIM درکی مشترک از پروژه میان تمامی عوامل آن پدید میآورد، و تعیین میکند که چگونه عوامل مختلف به تنهایی و با یکدیگر تمامی مراحل پروژه را انجام خواهند داد که شامل تعریف، طراحی، اجرا و بهره برداری.

– در مرحله طراحی BIM راهکاری یکپارچه ایجاد میکند که استفاده از تکنولوژی های نوین، خلاقیت، تسریع دریافت بازخوردها و کار گروهی را تسهیل میکند.

====================== BIM چیست ؟ =====================================

/// به روزرسانی : سامانه ابرمحور تدارکات صنعت ساخت ICCPS به عنوان گامی در راستای انتقال تکنولوژی و مدیریت اطلاعات اخیرا توسط گروه مهندسی OCPM اجرایی شده است، در آینده نزدیک سعی خواهد شد از این سامانه در راستای گسترش بکارگیری BIM و تولید محتوا توسط عرضه کنندگان و تولیدکنندگان بهره گیری شود.////

کاربردهای BIM:

همانگونه که ذکر شد، BIM مرجعی را ایجاد میکند که در تمامی مراحل پروژه مورد استفاده قرار میگیرد به گونه ای که فرایندهای کاری کلیه فعالین در صنعت ساخت از طراحان و مهندسین گرفته تا مدیران پروژه ها، مسئولین برآورد و صورت وضعیت، پیمانکاران جزء، کارفرمایان و بهره برداران را تحت تاثیر قرار میدهد.  برخی از این کاربردها که تمامی چرخه حیات پروژه را در برمیگیرند شامل  موارد ذیل است:

استفاده در زمان طراحی مفهومی : بررسی دقیقتر گزینه ها و شاخصهای عملکردی با استفاده از ابزارهای BIM، این ابزار با توجه به اینکه در مراحل ابتدایی کار انجام میگیرد در بهینه سازی طرح و کاهش هزینه ها بسیار ارزشمند است و این مرحله از چرخه حیات پروژه حیاتی ترین و موثرترین زمان برای دستیابی به اهداف پروژه است چرا که با گذشت زمان و تکمیل طرح، هرگونه اصلاح و یا تغییر در طرح هزینه، زمان و ریسک به مراتب بیشتری به پروژه تحمیل خواهد کرد.

استفاده در زمان انجام تمامی طراحی ها از قبیل سازه، معماری و تاسیسات و ایجاد هماهنگی میان این رشته ها و در عین حال تغییر در بسیاری از فرایندهای سنتی این حیطه ( جهت اطلاعات بیشتر به کتاب BIM چارچوبی برای طراحی سازه مراجعه فرمایید).

استفاده جهت متره و برآورد اتوماتیک پروژه با استخراج مقادیر از مدل و بکارگیری اطلاعات جهت فرایند تدارکات اطلاعات بیشتر

مرور طراحی ها و بهینه سازی آن

به اشتراک گذاشتن مدل برای ایجاد درک کامل از طرح توسط کارفرما و برآورده کردن تمامی نیازمندیهای ایشان

–  ادغام مدلها و کشف تداخلات فضایی میان مدلهای رشته های مختلف (Clash Detection) که در پلتفرم Autodesk توسط نرم افزار Navisworks انجام میگیرد.

شبیه سازی ساختمان جهت وضعیت مصرف انرژی و مشابه آن.

شبیه سازی فرایند ساخت، بررسی وضعیت ایمنی پروژه، برنامه ریزی و کنترل پنج بعدی پروژه که در پلتفرم Autodesk توسط نرم افزار Navisworks انجام میگیرد، این مدل پنج بعدی پشتبیانی کننده کلیه فرایندهای مدیریت پروژه خواهد بود.

استفاده در دوران ساخت توسط تمامی عوامل اجرایی پروژه و حتی پیمانکاران جزء و تامین کنندگان

استفاده از مدل به منظور نظارت بر فرایند ساخت و تحویل صحیح پروژه از سازندگان

تهیه مدل واقعی پروژه پس از ساخت از طریق روشهایی از قبیل اسکن سه بعدی.

-بکارگیری مدل جهت مقاصد فروش و پرزنت کردن طرح

بکارگیری مدل تهیه شده در زمان بهره برداری

BIM چیست
نواحی بکارگیری BIM- اسلاید برگرفته از اولین دوره آموزش مدلسازی پنج بعدی در دانشگاه پارس

 

====================== BIM چیست ؟ =====================================

مروری بر انواع نرم افزارهای مبتنی بر BIM در پلتفرمهای Autodesk، Graphisoft، ،Tekla و …

بستر معرفی و توسعه روش مدلسازی اطلاعات ساختمان را نرم افزارهایی تشکیل میدهند که ابزار کار در این متدولوژی میباشند. ویژگی نرم افزارهای مبتنی بر BIM شامل پارامتریک بودن و شی-محور بودن آنهاست و به این ترتیب نرم افزارهایی از قبیل Rhino و ۳D Max جزء نرم افزارهای BIM محسوب نمیشوند. محبوبترین نرم افزارهای مورد استفاده براساس تولید کنندگان مختلف و رایج در سطح جهان به شرح ذیل است:

۱- Autodesk: این شرکت با ارائه دو نرم افزار پایه ای خود یعنی Revit (رویت) و Navisworks (نویس ورکز) هم اکنون متداولترین ابزارهای BIM را ارائه میکند سابقه ای طولانی در ارائه نرم افزارهای مهندسی از قبیل Autocad داشته است. این پلتفرم علاوه بر دو نرم افزار اصلی ذکر شده که اولی نرم افزار طراحی و مدلسازی (هندسی و اطلاعاتی) و دومی نرم افزار تلفیق، شبیه سازی و ایجاد بستر هماهنگی و همکاری، برنامه ریزی و کنترل پنج بعدی پروژه و کشف تداخلات و ناهماهنگی های فضایی (Clash Detection) میباشد، نرم افزارهای کاربردی دیگری نیز از قبیل BIM 360، Recap  ارائه میکند. براساس بررسی ها در سال ۲۰۱۵ نرم افزار Revit محبوب ترین نرم افزار BIM در میان فعالین بوده است. ویرایش جاری نرم افزارهای فوق ویرایش ۲۰۱۷ میباشد که هم اکنون Revit و Naviswroks با این ویرایش ارائه شده است.

کارکرد نرم افزار Recap در ارتباط با تشکیل مدل سه بعدی از وضعیت واقعی پروژه براساس مجموعه عظیم نقاط تولید شده توسط اسکنرهای سه بعدی (و یا تصاویر) بوده و نرم افزار BIM 360 که فراهم کننده بستر تکنولوژی ابرمحور برای پلتفرم Autodesk میباشد دسترسی یکپارچه به مدلها را میسر میکند (در حال حاضر امکان استفاده از این سرویس در ایران وجود ندارد.)

۱- Graphisoft: این شرکت که از پیشگامان توسعه نرم افزارهای مدلسازی اطلاعات ساختمان به شماره میرود با نرم افزار محبوب خود یعنی Archicad در عرصه BIM خصوصا در اروپا فعال است. ویرایش جاری این نرم افزار Archicad 20  میباشد.

۳- Tekla: با نرم افزار Tekla Structures که نرم افزاری در سطح جزئیات ساخت میباشد مکمل بسیار مناسبی برای بخش سازه به شمار میرود. پیشتر این نرم افزار با عنوان XSteel شناخته میشده است و هم اکنون در ایران بیشتر برای مقاصد تهیه نقشه های شاپ اسکلتهای فلزی به کار میرود.  نرم افزار Tekla BIMSight نیز وظیفه ای مشابه با نرم افزار NavisWorks در پلتفرم Autodesk را برعهده دارد. شرکت Trimble علاوه بر فعالیتهای نرم افزاری در زمینه سخت افزاری نیز فعالیت دارد که هماهنگی نرم افزارهای آن با این ابزارها از مزایای مهم این پلتفرم محسوب میشود. ویرایش ۲۰۱۶ این نرم افزار هم اکنون در دسترس میباشد.

۴- Bentley:این شرکت با طیف وسیعی از محصولات خود مشغول به فعالیت میباشد. نرم افزار MicroStation توسط این شرکت ارائه شده است. پلتفرم مبتنی بر سرور این شرکت یعنی ProjectWise محبوبیت فراوانی در صنعت ساخت برای تامین بستر هماهنگی و همکاری داشته است.

۵- Gehry Technology: که یک شرکت مهندسی فعال در زمینه راهکارهای مدلسازی اطلاعات ساختمان میباشد و با ارائه نرم افزار Digital Project در این بازار به رقابت میپردازد.

امروزه تمامی این نرم افزارها براساس استاندارد تبادل اطلاعات IFC میتوانند با یکدیگر مدلها را به اشتراک بگذارند و کیفیت این تبادل اطلاعات همواره رو به ارتقا بوده است. علاوه بر این نرم افزارهای متعدد دیگری نیز در زمینه های مختلف از قبیل تحلیل انرژی، برآورد هزینه و مشابه آن به بازار ارائه شده است. براساس گزارش Pike Research پیش بینی شده است که ارزش بازار مدلسازی اطلاعات ساختمان از ۱٫۶ میلیارد دلار در سال ۲۰۱۲ به ۶٫۵ میلیارد دلار در سال ۲۰۲۰ برسد.

====================

نرم افزار ایرانی BIMKAR تحولی در متره و برآورد پروژه ها به وجود می آورد و فرایند زمانبر و مستعد خطای فعلی را که بعضا نیازمند هفته ها تلاش میباشد را ظرف چند ثانیه بدون نیاز به هیچگونه اندازه گیری و اختصاص آیتم انجام داده و برآورد ریالی پروژه را مستقیما برمبنای فهارس بهای ایران ارائه میکند و در کنار آن توانایی محاسبه منابع مورد نیاز پروژه را نیز دارا میباشد که بدین ترتیب زمان مورد نیاز اجرای پروژه نیز به صورت کمی قابل محاسبه خواهد بود. این نرم افزار که با نام روبوت متره و برآورد BIMKAR ارائه شده قدرت گرفته از متدولوژی BIM و نرم افزار محبوب و قدرتمند Autodesk Revit میباشد که با توجه به کارکرد جامع و یکپارچه با Revit، در نوع خود در سطح جهان منحصر به فرد بوده و کاربرد BIM را به سحطی بالاتر و ملموستر در ایران منتقل میکند. اطلاعات بیشتر

=================== BIM چیست ؟ =========================================

IPlus نرم افزاری ایرانی است که که در یکپارچگی کامل با نرم افزار Revit ارائه شده است و به منظور تامین زیرساخت نرم افزاری مدیریت اطلاعات و مستندات مدلهای BIM توسط گروه OCPM طراحی و اجرایی شده است. ( ارائه از تیرماه ۱۳۹۵)
این ابزار با تلفیق امکان استفاده آفلاین و آنلاین (ابرمحور) قابلیت مدیریت متمرکز و یکپارچه اطلاعات را فراهم آورده است. با بهره گیری از IPlus میتوان به راحتی فرایند تولید اطلاعات و تکامل آن از ابتدای پروژه تا انتها و تحویل به بهره بردار را مدیریت نمود و مستندسازی به معنای واقعی آن با محوریت مدل BIM را تحقق بخشید. با IPlus نه تنها نسخه جاری اطلاعات بلکه تاریخچه آن و نیز هویت تولید کنندگان آن تثبت شده و از هر مکان قابل دسترسی است.

نرم افزار مدیریت اطلاعات BIM
نمایی از IPlus

ورود به سیستم با کاربران از پیش مشخص شده، ثبت اطلاعات استاندارد مرتبط با المانها، ثبت کاتالوگها، عکسها ، مشکلات و مسائل اجرایی، زمانبندی اجرا، منابع و بسیاری از اطلاعات دیگر با تعریف دسترسی های مختلف از امکانات این نرم افزار است که با توجه به ابرمحور بودن آن در هر زمان و از هرمکان برای افراد مجاز قابل دستیابی خواهد بود.

=================== BIM چیست ؟ =========================================

ذکر این نکته ضروری است که تلفظ صحیح این اصطلاح ” بیم “ میباشد و شایسته است فعالین این حرفه به درستی آنرا اطلاق نمایند چرا که بعضا در ایران مشاهده میشود که از تلفظ غلط ” بی آی ام “ استفاده میگردد که عمدتا ناشی از عدم ارتباط رسانه ای با جوامع بین المللی این حرفه میباشد.

جهت کسب اطلاعات بیشتر و دریافت منابع به صفحه اصلی سایت گروه مراجعه فرمایید.

پایان خبر – BIM چیست ؟ –

BIM چیست
استفاده از مدل در تمامی چرخه حیات پروژه

(استفاده از مطالب این سایت تنها با ذکر منبع مجاز خواهد بود)